BÀI 3: CHUYỂN CON TỪ TRƯỜNG TƯ SANG CÔNG: LỘ TRÌNH VÀ KINH NGHIỆM THỰC TẾ

Sau bài chia sẻ về hành trình chuyển từ trường tư sang trường công của Thảo Nhi, mình nhận được nhiều câu hỏi của phụ huynh “Nếu muốn chuyển từ trường tư sang công thì nên chuẩn bị như thế nào?”

Vì vậy mình viết bài này, không phải để khuyên bố mẹ nên hay không nên chuyển – vì mỗi gia đình sẽ có hoàn cảnh, định hướng và mỗi bạn nhỏ lại có tính cách, năng lực khác nhau. Mình chỉ chia sẻ lại lộ trình thực tế mà gia đình mình đã trải qua, những gì đã làm để các phụ huynh có thêm một góc nhìn trước khi đưa ra quyết định.

Đây là bước quan trọng nhất nhưng lại là bước nhiều bố mẹ dễ bỏ qua. Không chỉ bố mẹ tự quyết, mà việc này cần được trao đổi thẳng thắn với con để con hiểu, có thời gian chuẩn bị tâm lý và được nói lên quan điểm của mình. Kể cả các con đang học cấp 1, mình vẫn nghĩ cần được tôn trọng, thay vì áp đặt.

Với gia đình mình, đây không phải là quyết định cảm tính trong vài tháng, mà là một câu chuyện được bàn luận suốt gần 2 năm. Khi con còn học mầm non và cấp 1, hai vợ chồng rất đồng thuận cho con theo hệ Cambridge của Vins, vì những lý do mình đã chia sẻ ở bài trước. Nhưng đến khi con học hết cấp 1, gia đình bắt đầu “chia phe”.

Bố học Bách Khoa 7 năm (cả cao học), sau đó 10 năm làm ở SunGroup, nên định hướng rất rõ là muốn con học trường công, thi vào đại học công lập top đầu, nếu cần thì cao học mới cho đi du học. Ngược lại, mình thì luôn có ước mơ du học từ thời sinh viên (tiếc là không thực hiện được dù đã học xong Delt B1), sau này học thạc sĩ, tiến sĩ đều theo các trường quốc tế và cũng nhiều năm làm việc trong các công ty đa quốc gia, nên mình lại muốn con theo Cambridge để có nền tảng tiếng Anh và tư duy hội nhập, hướng tới apply học bổng sau cấp 3.

Ban đầu, vì bản thân mình từng học chuyên, dành gần như cả tuổi trẻ để ôn thi học sinh giỏi nên không muốn con đi lại con đường nhiều áp lực đó. Vì vậy, mình chưa từng nghĩ sẽ cho con theo hệ công. Suốt năm lớp 6 là những cuộc tranh luận không hồi kết giữa hai vợ chồng, nhưng vì con vẫn rất yêu trường lớp nên cuối cùng bố vẫn tôn trọng lựa chọn của hai mẹ con.

Nhưng sau đó, có 1 số vấn đề khiến mình thay đổi quan điểm và bắt đầu tìm hiểu trường công cho con.

– Thứ nhất, khi xem kỹ chương trình Toán Cambridge của con, mình nhận ra phần lớn thiên về tính toán, chưa rèn luyện sâu về tư duy. Khi kèm con ôn thi Toán quốc tế, mình thấy con thiếu nền tảng logic, không nắm chắc các định lý, công thức, mà thường có xu hướng thử ngược để tìm đáp án. Với dân chuyên Toán như mình, thì làm Toán không chỉ là ra kết quả, mà phải hiểu bản chất và biết cách trình bày tư duy.

– Thứ hai, khi mình cho con làm thêm các bài nâng cao để bắt kịp chương trình Toán hệ công, con lại có tâm lý “đủ rồi” vì điểm trên lớp đang top đầu và không muốn học thêm những kiến thức ngoài chương trình. Đây là dấu hiệu con hài lòng với bản thân, thiếu động lực vươn lên.

– Thứ ba, con dần không còn hứng thú với việc đi thi Toán, vì thấy thành tích không được trường vinh danh, vừa tốn tiền đóng lệ phí thi, vừa tốn thời gian đi thi. Thậm chí có lúc còn bị các bạn nói là “Quá khổ, khổ nhất lớp”, khiến con thấy mình khác biệt với số đông.

Ngoài ra còn nhiều lý do khác mình không tiện kể hết, nhưng tựu chung lại, mình nhận ra con đang ở một môi trường chưa thực sự phù hợp để phát triển sâu về Toán – trong khi đây lại là định hướng mình muốn đầu tư nghiêm túc cho con trong giai đoạn tiếp theo

Với gia đình mình, quan điểm rất rõ: chỉ chuyển khi có thể vào được lớp chọn của các trường công top, chứ không chuyển bằng mọi giá. Vì mục tiêu không phải là “từ tư sang công”, mà là tìm đúng môi trường phù hợp với định hướng của con.

Sau khi tìm hiểu và tham khảo ý kiến từ 7749 phụ huynh, thầy cô giáo, gia đình mình vân băn khoăn giữa Trưng Vương và Ngô Sĩ Liên – đều là những trường có nền tảng học thuật tốt. Nhưng cuối cùng, người “chốt đơn” lại chính là Thảo Nhi.

Con chủ động nhờ một bạn hàng xóm đưa đi xe bus lên tham quan trường mà không hề nói với bố mẹ. Đến khi mình đưa con đến trường lần đầu, con mới kể là con đã đến rồi. Và sau lần đó, con kiên định chỉ chuyển nếu được sang Trưng Vương.

Lý do nghe cũng rất “đúng kiểu con mẹ”: thích không gian trường, thích vị trí gần Hồ Gươm, và đặc biệt là… thích cả cái tên “nữ sinh Đồng Khánh”. Ngày xưa mình chọn trường Dược cũng vì những lý do rất cảm tính như vậy, nên khi nghe con nói, mình thấy buồn cười nhưng cũng khá đồng cảm.

Nhưng nhìn rộng hơn, điều mình thấy quan trọng là: khi con được tự tìm hiểu, tự trải nghiệm và tự đưa ra lựa chọn, thì con sẽ có trách nhiệm hơn với quyết định của mình và bước vào trường với tâm thế chủ động, thì con sẽ thích nghi tốt hơn rất nhiều là bị bố mẹ áp đặt.

Không phải lúc nào cũng nên chuyển trường, và thời điểm quyết định rất nhiều đến việc con có thích nghi tốt hay không.

Theo kinh nghiệm của mình, nếu xác định chuyển từ trường tư sang công thì thời điểm tốt nhất là ngay từ đầu cấp 2 (sau lớp 5, muộn nhất là hết lớp 6). Vì lúc này con còn đủ thời gian để làm quen với chương trình, phương pháp học và đặc biệt là kịp tham gia lộ trình tuyển chọn, bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi – thường bắt đầu từ năm lớp 8. Chuyển sớm sẽ giúp con có nhiều cơ hội hơn, cả về học lực lẫn vị trí trong các đội tuyển, càng chuyển muộn thì việc bắt nhịp sẽ càng khó.

Thảo Nhi là trường hợp khá may mắn, dù chuyển khi hết lớp 7 nhưng vẫn kịp thi đỗ vào CLB học sinh giỏi Anh và Hoá ngay khi mới vào học (trước hôm thi chọn đội tuyển Hoá là 2 mẹ con chiến đấu với nhau mấy đêm, tốn bao nhiêu nước mắt). Riêng môn Toán thì gần như không còn cơ hội, vì các bạn đã được tuyển chọn và đào tạo từ trước đó.

Nên tránh chuyển giữa kỳ, giữa cấp, đặc biệt là sau khi đã hết lớp 8, khi các đội tuyển gần như đã ổn định, thời gian còn lại quá ngắn trước kỳ thi vào 10. Cũng không nên chuyển khi con không muốn đi, tâm lý phản kháng vì sẽ khiến việc thích nghi càng khó khăn hơn.

Gia đình mình chọn chuyển vào cuối năm học để con có cả kỳ hè làm quen dần, chuẩn bị tâm lý và kiến thức trước khi bước vào môi trường mới.

Nếu xác định cho con vào lớp chọn hoặc các trường top, thì hồ sơ gần như là “tấm vé” giá trị và có tính quyết định nhất.

– Trước hết là học bạ. Điểm các môn cần đồng đều, đặc biệt 3 môn Toán – Văn – Anh nên duy trì ở mức trên 9. Đây là nền tảng cơ bản để trường đánh giá năng lực học tập của con.

– Tiếp theo là thành tích. Nếu định hướng vào lớp chọn Toán thì các cuộc thi Toán, đặc biệt là các kỳ thi quốc tế, sẽ có giá trị rất lớn. Như Thảo Nhi vào được lớp H là nhờ có 2 huy chương vàng cuộc thi toán CIMO ở Mỹ và TIMO ở Thái Lan, cùng thành tích Top 2 Global Winner. Còn các hoạt động ngoại khoá khác thì có cũng tốt, nhưng không phải yếu tố quyết định. Điều quan trọng là thể hiện được sự nhất quán trong định hướng học tập của con.

– Ngoài ra, giấy khen, chứng nhận các hoạt động, kỳ thi khác nên tích luỹ càng nhiều càng tốt. Đây không chỉ là “số lượng” mà còn là minh chứng cho quá trình học tập và nỗ lực của con trong nhiều năm.

Gia đình mình dù ban đầu chưa có ý định chuyển sang trường công, nhưng từ khi con còn học mầm non đã cho con tham gia các kỳ thi Toán để duy trì động lực và nuôi dưỡng tình yêu với môn học này. Nhờ vậy, đến khi cần, hồ sơ gần như đã được “tích lũy sẵn”. Khi nộp, mình chỉ đơn giản photo gần 40 huy chương Toán cùng vài chục giấy khen, chứng nhận để bổ sung hồ sơ cho con.

Vì vậy, nếu bố mẹ đã có định hướng cho con vào lớp chọn, nên chuẩn bị từ sớm. Đừng đợi đến lúc cần mới bắt đầu, vì khi đó rất khó để kịp cả về thời gian lẫn chất lượng hồ sơ.

Ngoài ra, bố mẹ có thể tham gia các buổi tuyển sinh mà trường Trưng Vương thường tổ chức vào khoảng tháng 7 để tìm hiểu kỹ hơn về các lớp tăng cường như lớp S (khoa học), A1 (tiếng Anh), M (Toán, Văn, Anh), cũng như tiêu chí xét tuyển và cách thức nộp hồ sơ. Cá nhân mình đánh giá thông tin của trường khá minh bạch, rõ ràng nên rất dễ theo dõi và chuẩn bị.

Với mình, đây là phần quan trọng hơn cả học lực. Vì gần như chắc chắn sẽ có sốc điểm, sốc môi trường, sốc cách học – con mình cũng đã trải qua hết.

Chuyển trường không phải lúc nào cũng mượt. Sẽ có chới với, có hoang mang, có cả những lúc con tiếc vì đã tự đẩy mình vào thế khó. Nhưng điều mình nhận ra là: các con thích nghi tốt hơn mình nghĩ, nếu bố mẹ đủ bình tĩnh để tin và cho con thời gian.

Lần đầu con bị điểm kém, con bật khóc vì sợ bị mắng và giấu không dám nói – vì trước đó chưa bao giờ rơi vào tình huống như vậy. Khi cô chủ nhiệm báo, mình đón nhận rất nhẹ nhàng, coi đó là một phần tất yếu của quá trình chuyển đổi. Không trách mắng, không tạo áp lực, mình chỉ ngồi lại để cùng con tháo gỡ tâm lý. Và khi con không còn sợ, điều còn lại chỉ là động lực để tìm cách vượt qua.

Ngay từ đầu, mình xác định đây là một “đường cong học tập”, không phải con đang học kém đi. Vì vậy, bố mẹ nên giảm kỳ vọng ban đầu, không so sánh, không vô tình tạo thêm áp lực cho con trong giai đoạn nhạy cảm này.

May mắn là các thầy cô ở trường mới – từ cô hiệu trưởng, cô Vân chủ nhiệm, thầy Bùi Tùng dạy Toán đến các thầy cô giáo bộ môn – đều đánh giá cao khả năng tiếp thu, ý thức và thái độ học tập của con. Các thầy cô đều nói điểm số chỉ là vấn đề thời gian và liên tục động viên cả mẹ lẫn con, giúp mình yên tâm hơn rất nhiều.

Vì vậy, nếu đã quyết định chuyển trường, hãy chuẩn bị tâm lý để cả bố mẹ và con cùng đi qua giai đoạn này một cách chủ động. Khi con không còn nỗi sợ, thì việc tiến lên chỉ còn là vấn đề thời gian.

Một khác biệt rất rõ khi chuyển sang trường công là con phải tự lập hơn rất nhiều. Ít sự hỗ trợ hơn, nhiều trách nhiệm hơn, và mọi thứ buộc con phải tự chủ động. Vì vậy, thay vì lo lắng hay làm thay, bố mẹ nên học cách buông đúng lúc để con có cơ hội trưởng thành.

Nhà mình hoàn toàn có điều kiện để cho con đi lại bằng taxi cả đi và về mỗi ngày, nhưng mình chỉ gọi xe lúc đi để con đỡ mệt và không phải dậy quá sớm. Còn chiều về, mình để con tự đi xe bus. Ban đầu cũng lo, nhưng sau vài lần đi lạc thì giờ con có thể đi khắp Hà Nội mà không cần bố mẹ.

Ngoài việc học, mình cũng luôn động viên con tham gia các hoạt động của trường lớp, dù lúc đầu con còn rất “lơ ngơ”. Như Thảo Nhi, mới vào trường còn chưa thuộc bài Đội ca, chưa hiểu Ban chỉ huy chi đội là gì, nhưng vẫn mạnh dạn ứng cử và được bầu vào BCH chi đội của lớp. Thậm chí mình còn khuyến khích con ứng cử vào BCH Liên chi đội của trường. Con vượt qua được 2 vòng phỏng vấn, đến vòng 3 thì trượt vì chưa hiểu rõ vai trò, nhưng đó lại là một trải nghiệm rất tốt.

Những việc như vậy tưởng nhỏ, nhưng chính là cách giúp con học được cách quản lý thời gian, chủ động trong học tập và xử lý tình huống. Và cũng chính những điều đó mới là thứ giúp con trưởng thành nhanh nhất, chứ không chỉ là điểm số trên lớp.

Chuyển từ trường tư sang công không phải là “lên” hay “xuống”, mà là chuyển sang một môi trường phù hợp hơn với mục tiêu lâu dài của con.

Sẽ có khó khăn, chắc chắn không tránh được. Nhưng nếu chuẩn bị đúng, đó sẽ là một bước ngoặt giúp con trưởng thành rất nhanh. Chúc các con và các gia đình đều BẺ LÁI thật vững – đi qua khúc cua gấp mà không lạc hướng và nhanh chóng đến đích.

Nguồn: https://www.facebook.com/share/p/1Db4GdCcpJ/