Hướng đi nào cho nhà thuốc truyền thống?

Bối cảnh ngành Dược và vai trò của nhà thuốc truyền thống

Hiện tại, Việt Nam có khoảng 50.000 nhà thuốc, trong đó nhà thuốc truyền thống chiếm tới 85% tổng thị phần kênh bán lẻ dược phẩm

Trong đó, phần lớn là nhà thuốc truyền thống – mô hình gia đình, độc lập, quy mô nhỏ. Đây là xương sống trong việc cung ứng thuốc đến tận tay người dân, đặc biệt ở các vùng ngoại thành, nông thôn.

Tuy nhiên, vài năm gần đây, thị trường dược phẩm bán lẻ thay đổi nhanh chóng:

• Sự bùng nổ của chuỗi nhà thuốc hiện đại như Long Châu, Pharmacity, An Khang với vốn đầu tư lớn, chiến lược marketing bài bản.

• Xu hướng E-Pharmacy (bán thuốc online, giao tận nhà) ngày càng phổ biến.

• Hành vi khách hàng thay đổi: thế hệ trẻ có xu hướng tìm thông tin thuốc qua Google, TikTok, Facebook trước khi mua.

Kết quả là, nhiều nhà thuốc truyền thống gặp khó khăn: lượng khách giảm, biên lợi nhuận mỏng, khó cạnh tranh với “ông lớn” trong ngành.

Thách thức lớn đối với nhà thuốc truyền thống

Cạnh tranh khốc liệt từ chuỗi lớn

Chuỗi nhà thuốc hiện đại không chỉ bán thuốc mà còn tạo dựng trải nghiệm mua sắm như siêu thị: không gian sáng sủa, đồng phục chuyên nghiệp, khuyến mãi liên tục và dịch vụ đồng bộ. Đây là áp lực lớn đối với nhà thuốc truyền thống vốn vận hành theo mô hình gia đình.

Theo hiệp hội nghiên cứu, chuỗi hiện đại như Long Châu, Pharmacity và An Khang chỉ chiếm khoảng 5–16 % số lượng nhà thuốc ở Việt Nam, nhưng chiếm tới 5–5.5 % giá trị bán lẻ dược phẩm

Long Châu đã tăng từ chỉ vài trăm cửa hàng lên hơn 1,614 nhà thuốc vào tháng 3/2024, một mức tăng “gấp sáu lần” so với năm 2019.

Hạn chế về công nghệ quản lý

Nhiều nhà thuốc truyền thống vẫn quản lý thủ công bằng sổ sách, dẫn đến sai sót trong tồn kho, khó theo dõi hành vi khách hàng và không tối ưu hoạt động. Trong khi đó, các chuỗi lớn sử dụng hệ thống ERP, CRM và báo cáo theo thời gian thực để nâng cao hiệu quả quản lý và dịch vụ.

Chuỗi Long Châu đã áp dụng các công nghệ hiện đại như AI, machine learning, big data và robot trong quản lý kho, chăm sóc khách hàng và tối ưu quy trình hoạt động. Họ tập trung phát triển ứng dụng tích hợp nhắc nhở uống thuốc, theo dõi toa, tiêm chủng và giao hàng tận nơi

Thiếu chiến lược thương hiệu

Phần lớn nhà thuốc truyền thống chỉ treo biển tên chung chung, không xây dựng nhận diện thương hiệu rõ ràng, khiến họ dễ bị nhầm lẫn với các cửa hàng khác trong khu vực và khó thu hút khách hàng mới.

Một số chuỗi địa phương như Phương Chinh (Hà Nội) và Long Hiền (Thanh Hóa) đã cải tạo không gian, mở rộng hàng hóa (bao gồm cả mỹ phẩm, tiêu dùng), minh bạch giá cả và giữ chân khách nhờ không gian mua sắm thân thiện và tư vấn nhiệt tình

Chuỗi Trung Sơn Pharma mở rộng nhanh và tích hợp vào hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe, đồng thời xây dựng thương hiệu mạnh nhờ công nghệ và chiến lược dài hạn

Hành vi khách hàng thay đổi

Theo khảo sát của IQVIA, khoảng 3% nhà thuốc truyền thống (số lượng chiếm đa số) đang bị xu hướng người tiêu dùng tra cứu thông tin sức khỏe trực tuyến và chọn mua qua kênh hiện đại bỏ qua. Chuỗi hiện đại đang nhanh chóng chiếm ưu thế nhờ khả năng xuất hiện mạnh trên môi trường số và cung cấp dịch vụ chất lượng chuẩn GPP.

Hướng đi nào cho nhà thuốc truyền thống?

Chuyên môn hóa để xây dựng niềm tin

Khách hàng không chỉ chọn nhà thuốc vì giá cả hợp lý mà còn vì sự tư vấn tận tâm của dược sĩ. Việc chuyên môn hóa dịch vụ – như dành riêng cho nhóm mẹ & bé hoặc bệnh mãn tính (tim mạch, tiểu đường) – sẽ giúp nhà thuốc truyền thống tạo dựng được niềm tin sâu sắc hơn với khách hàng.
Theo Wolters Kluwer Pharmacy Next Consumer Survey (2025), tới 62% người tiêu dùng tin tưởng dược sĩ trong việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tiêm chủng. Con số này cho thấy vai trò quan trọng của dược sĩ trong tư vấn và hỗ trợ cộng đồng.

Ứng dụng công nghệ quản lý

• Các phần mềm quản lý như VNPT Pharmacy, Pharmarack, Nhà thuốc 4.0 giúp tối ưu tồn kho, kiểm soát hạn dùng, minh bạch doanh thu.

• Lưu trữ lịch sử mua hàng để gửi tin nhắn SMS nhắc tái đơn với phân khúc như thuốc huyết áp, tiểu đường.

• Bán hàng online qua Zalo OA, Facebook, Shopee Health giúp tiếp cận khách hàng rộng hơn.

Theo khảo sát Prescryptive (2022):

• 91% người ra quyết định tại nhà thuốc độc lập tin rằng công nghệ cải thiện trải nghiệm khách hàng sẽ là yếu tố khác biệt trong 1–2 năm tới

• 91% người tiêu dùng cũng sẽ tiếp tục sử dụng nhà thuốc có áp dụng công nghệ nâng cao trải nghiệm.

Xây dựng thương hiệu riêng

• Thiết kế logo, bảng hiệu, đồng phục giúp nâng cao nhận diện thương hiệu.

• Tổ chức các hoạt động cộng đồng như đo huyết áp miễn phí, tư vấn dinh dưỡng cho người cao tuổi là cách rất hiệu quả để khẳng định hình ảnh thân thiện, chuyên nghiệp.

Kết hợp Online – Offline (O2O)

• Có fanpage hoặc website giúp khách hàng tra cứu trước khi đến mua trực tiếp.

• Dịch vụ giao thuốc tận nhà đặc biệt hữu ích với người lớn tuổi.

Theo McKinsey 2023, có đến 90% người tiêu dùng Việt Nam từng thay đổi cửa hàng hoặc thương hiệu trong 3 tháng qua, dựa trên giá trị nhận được và trải nghiệm tổng thể

Tạo sự khác biệt qua dịch vụ khách hàng

• Ghi nhớ lịch sử mua hàng của khách giúp cá nhân hóa trải nghiệm.

• Triển khai chương trình tích điểm, voucher giảm giá khuyến khích khách quay lại.

• Bên cạnh tư vấn thuốc, dược sĩ có thể hướng dẫn dinh dưỡng, lối sống lành mạnh cho người bệnh – tạo giá trị cộng thêm mà khách hàng không thể nhận được ở các kênh bán hàng tự động hay trực tuyến.

Liên kết & hợp tác để tăng sức mạnh

• Liên kết các nhà thuốc truyền thống thành cụm để mua chung, giảm chi phí đầu vào.

• Hợp tác với phòng khám tư nhân hoặc bác sĩ gia đình để có nguồn đơn thuốc ổn định.

• Tham gia hiệp hội ngành dược để cập nhật chính sách, thông tin thị trường, và nâng cao năng lực quản trị, chứ không phải hoạt động một mình lẻ loi.

Case study: Hệ thống nhà thuốc HKCARE (Việt Nam)

Bối cảnh:
Cạnh tranh từ các chuỗi lớn (Long Châu ~1.800 cửa hàng, Pharmacity ~900) gây áp lực nặng lên nhà thuốc truyền thống về tồn kho, marketing và tư vấn tại quầy.

Giải pháp triển khai:

• Đặt khách hàng làm trung tâm: thu thập ý kiến bằng phiếu khảo sát để thiết kế chương trình dịch vụ dựa trên dữ liệu, không theo cảm tính.

• Đội ngũ dược sĩ chuyên nghiệp: nhấn mạnh “đúng thuốc – đúng liều”, nâng chất lượng tư vấn tại điểm bán.

• Chuyển đổi số quản trị: dùng hệ thống để theo dõi doanh thu, giá vốn, tồn kho, lập kế hoạch—khắc phục tình trạng sổ sách dễ thất thoát.

• Marketing bài bản O2O: kết hợp kênh online và hoạt động tại điểm bán để tăng nhận diện, kéo khách đến cửa hàng.

• Trách nhiệm cộng đồng: chương trình “Đơn thuốc 0 đồng” tặng 1 năm mua thuốc miễn phí (1.000.000đ) cho cư dân khó khăn quanh nhà thuốc – tăng gắn kết và thiện cảm địa phương.

Kết quả được công bố:
Bài viết ghi nhận “mốc tăng trưởng ấn tượng” và giữ được lượng khách ổn định dù đặt cạnh các ông lớn.

Kết luận

Nhà thuốc truyền thống vẫn đóng vai trò then chốt trong hệ thống y tế Việt Nam, đặc biệt ở các khu vực cộng đồng nơi chuỗi nhà thuốc lớn chưa phủ sóng rộng. Tuy nhiên, bối cảnh cạnh tranh khốc liệt từ các chuỗi hiện đại đòi hỏi nhà thuốc truyền thống phải thay đổi để tồn tại và phát triển cần: Chuyên môn hóa – Công nghệ hóa – Xây dựng thương hiệu – Dịch vụ khác biệt – Kết hợp online.

Những nhà thuốc biết đổi mới và thích ứng nhanh sẽ không chỉ tồn tại, mà còn phát triển bền vững và mở rộng quy mô trong kỷ nguyên số.

Để rút ngắn quá trình chuyển đổi từ mô hình truyền thống sang hiện đại, chủ nhà thuốc có thể tham khảo khóa học “Marketing & Quản trị Nhà thuốc 4.0” – chương trình được thiết kế chuyên biệt nhằm tối ưu vận hành, gia tăng doanh thu và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời đại số.