BÀI 5: KINH NGHIỆM ĐƯA CON THAM GIA TOÁN QUỐC TẾ Ở NƯỚC NGOÀI

Còn việc đưa con đi thi Toán quốc tế thì gia đình mình đã đi được 5 nước, cũng tích lũy được kha khá kinh nghiệm thực tế. Tuy nhiên, mình nói trước: những gì mình chia sẻ chỉ phù hợp với một số gia đình và những bạn có tính cách giống hai bé nhà mình. Mình không khuyến khích việc cho con đi thi bằng mọi giá mà bố mẹ nên cân nhắc kỹ trước khi đầu tư cho con.

Tuỳ mỗi gia đình mà lý do sẽ khác nhau, với nhà mình thì mỗi năm sẽ cố gắng cho con tham gia 1-2 kỳ thi Toán ở nước ngoài vì 1 lợi ích sau.

– Thứ nhất là tính minh bạch và công bằng.

Dù các kỳ thi này mang tính thương mại, do các tổ chức giáo dục tư nhân tổ chức, nhưng ai đã cho con tham gia rồi sẽ thấy: họ tổ kỳ thi rất nghiêm túc, trang trọng tại các địa điểm lớn như khách sạn 4-5 sao hoặc trung tâm sự kiện lớn, mỗi bạn một bàn, khó có thể nhìn được bài nhau, chấm thi nhanh gọn, rõ ràng, kết quả phân loại đúng trình độ. Không có chuyện “xin xỏ” hay tiêu cực.

Huy chương đồng có thể dễ đạt do tỷ lệ xét giải cao, nhưng để đạt huy chương vàng hay các giải Top cao thì cực kỳ khó, thường chỉ 1 số bạn thực sự xuất sắc, phong độ ổn định mới có cơ hội đạt được.

– Thứ hai là đổi mới tư duy học Toán.

Các bài thi không đi theo kiểu học thuộc hay luyện đề, mà thiên về logic, sáng tạo, thậm chí có cả teamwork, game… nên con tiếp cận Toán theo một góc nhìn rất khác, không bị rập khuôn như học trong trường. Đặc biệt có những hình thức thi rất mới như Math Challenge, Math Warrior của SIMOC.

– Thứ ba là mở mang tầm mắt và rèn bản lĩnh.

Đi thi Toán nhưng thực chất là được giao lưu với bạn bè quốc tế, học hỏi văn hoá, mở rộng tầm nhìn, học cách tự lập, và có động lực học tiếng Anh rõ ràng hơn. Đồng thời, việc đi thi ở môi trường lạ cũng giúp con tự tin hơn, đặc biệt phù hợp với những bạn có định hướng du học sau này.

– Thứ 4 là giá trị khen thưởng hay đưa vào hồ sơ.

Đối với các bạn có định hướng săn học bổng ở các nước phát triển, đặc biệt là các học bổng của chính phủ Singapore như ASEAN hay A*STAR, thì những thành tích ở các kỳ thi như SIMOC có giá trị bảo chứng rất tốt để hồ sơ được xét duyệt qua vòng 1.

Còn việc được ghi nhận, khen thưởng tại trường thì cũng tuỳ nơi con đang theo học. Như khi Thảo Nhi học ở Vinschool thì trường không quá chú trọng các kỳ thi này nên kể cả có được Top 2 Global Winner thì cũng không thấy trường vinh danh gì, chỉ có thưởng voucher vào cuối năm học.

Nhưng khi chuyển sang Trưng Vương – nơi các thầy cô đề cao học thuật, đặc biệt là môn Toán – thì mọi thứ khác hẳn. Các con cứ đạt huy chương là được vinh danh trên fanpage, được Ban Giám Hiệu trao quà trong giờ chào cờ, và còn có thưởng từ các quỹ khuyến học.

Đợt vừa rồi, khi Thảo Nhi đạt HCV và Diamond 3rd Winner tại IMEC, đó là lần đầu tiên con được cô giáo chủ nhiệm tặng quà, tuyên dương trên lớp, còn còn nhận được một phần thưởng “có giá trị” từ cô hiệu trưởng. Vì vậy, con rất vui và phấn khích đến mức đòi mẹ đăng ký thi quốc tế tiếp, mình mới thấy việc này thực sự có ý nghĩa với con như thế nào.

– Thứ 5 là một lý do rất “cá nhân” của mẹ.

Ngày xưa mình đã cố gắng hết sức nhưng chỉ dừng lại ở giải Nhì quốc gia, không có cơ hội được đi thi quốc tế như nhiều bạn khác, nên cũng khá cay cú đến giờ. Nên khi có điều kiện kinh tế, mình muốn con được trải nghiệm điều mà ngày xưa mình từng mong nhưng không thể làm được.

Nhưng mình cũng nói thật để bố mẹ hiểu cho đúng, những huy chương này không phải kiểu Olympic quốc tế “huyền thoại” ngày xưa đâu. Giá trị hồ sơ có, nhưng khá hạn chế, không phải tấm vé đảm bảo vào trường chuyên hay đại học top đầu. Với mình, giá trị lớn nhất sau mỗi kỳ thi như này chỉ là niềm vui, sự tự hào của gia đình, và đặc biệt là sự tự tin, động lực, tình yêu tổ quốc của chính các con.

– Thứ 6 là… đam mê du lịch của cả gia đình.

Nhà mình không đặt nặng việc phải có huy chương. Mỗi chuyến đi thi, thực chất là một hành trình trải nghiệm – nơi con được học hỏi, còn cả nhà thì có cơ hội đi du lịch cùng nhau.

Từ vài năm trở lại đây, nếu không phải đi công tác, thì mỗi chuyến ra nước ngoài của gia đình đều gắn với một kỳ thi Toán quốc tế. Không còn đơn thuần là đi du lịch như trước, mà là “thi xong rồi chơi, chơi xong rồi nhớ mãi”.

Cũng vì vậy, mỗi kỳ thi gia đình mình thường chỉ tham gia một lần, sau đó sẽ chọn một quốc gia khác. Mục tiêu là để con được tiếp xúc với nhiều môi trường, nhiều nền văn hoá khác nhau, thay vì lặp lại một hành trình quen thuộc.

Nếu nhiều gia đình chọn cách “đi sâu” – theo một kỳ thi trong nhiều năm, thì nhà mình lại chọn cách “đi rộng” – mỗi năm một trải nghiệm mới.

Thực ra không có một “công thức chung” cho tất cả các gia đình. Quan trọng nhất vẫn là phù hợp với định hướng và điều kiện của từng gia đình.

Hiện nay, ngoài một số kỳ thi có tính chọn lọc cao như ASMO hay ITMC (chỉ lấy số lượng rất ít thí sinh điểm cao), thì đa phần các kỳ thi Toán chỉ cần đạt huy chương đồng vòng quốc gia là đã có thể đi thi quốc tế. Tuy nhiên, với gia đình mình, việc chọn kỳ thi không dựa vào “có đi được hay không”, mà dựa trên một số tiêu chí khá rõ ràng.

2.1. Phù hợp với học lực và mức độ sẵn sàng của con

Kỳ thi phải vừa sức – không quá khó để con bị “ngợp”, nhưng cũng không quá dễ để con chủ quan. Gia đình mình chỉ cho con đi quốc tế khi đạt tối thiểu huy chương bạc vòng quốc gia, để tránh tình huống “trắng tay” ra về – con buồn mà bố mẹ cũng tốn kém.

Bên cạnh đó, một yếu tố rất quan trọng nhưng nhiều bố mẹ hay bỏ qua là tiếng Anh. Đa số các bài thi quốc tế đều bằng tiếng anh, 1 số cuộc thi còn yêu cầu làm việc nhóm với thí sinh quốc tế.

Như SIMOC, các con phải giao tiếp hoàn toàn bằng tiếng Anh trong phần thi đồng đội, nên ngoài Toán còn cần khả năng giao tiếp và phản xạ. Vì vậy, mình không chỉ nhìn vào kết quả Toán mà còn đánh giá mức độ sẵn sàng về ngôn ngữ và kỹ năng.

Ví dụ năm ngoái, Thảo Nhi tham gia SIMOC, còn Minh Khôi dù đạt HCV SASMO (thậm chí cao hơn chị) vẫn không đăng ký, đơn giản vì thời điểm đó con chưa đủ tự tin giao tiếp tiếng Anh như chị.

2.2. Thể lệ và cách tổ chức

Gia đình mình luôn ưu tiên những kỳ thi mà bố mẹ được chủ động hoàn toàn về lịch trình, ăn ở, đi lại, không bắt buộc phải đi tour theo đoàn. Khi chủ động được, cả nhà sẽ linh hoạt hơn rất nhiều: có thể sắp xếp thời gian nghỉ ngơi hợp lý để giữ sức cho con trước ngày thi, kết hợp tham quan, trải nghiệm, và không bị gò bó theo lịch trình cứng nhắc.

Thực tế, những chuyến đi tự túc luôn vui vẻ và đáng nhớ hơn rất nhiều. Tuy nhiên cũng có ngoại lệ, như chuyến đi CIMO tại Mỹ (lần đầu hai mẹ con đi xa nên đi theo đoàn cho yên tâm) và SIMOC (dù tự do nhưng vẫn phải ở khách sạn cùng đoàn).

2.3. Địa điểm tổ chức (rất quan trọng)

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc có đi được hay không, vì liên quan đến visa, chi phí và cả yếu tố “may rủi”. Mình đã chứng kiến nhiều trường hợp gia đình điều kiện rất tốt vẫn trượt visa Mỹ, hay có bạn học rất giỏi nhưng bị từ chối nên khóc ngay tại đại sứ quán Mỹ. Thậm chí có gia đình xin visa Úc 2 lần vẫn trượt do có hộ khẩu ở Nghệ An.

Vì vậy, việc chọn quốc gia tổ chức cũng cần cân nhắc kỹ, không nên “all-in” vào những lựa chọn rủi ro cao. Nhưng nếu gia đình nào đã đi nhiều nước phát triển như Mỹ, Châu Âu, Úc thì cứ tự tin xin visa, như gia đình mình trộm vía chưa từng bị trượt visa bao giờ nên toàn liều mua vé trước.

2.4. Uy tín của kỳ thi

Minh thích chọn những kỳ thi có uy tín: lịch sử tổ chức lâu năm, số lượng thí sinh tham gia lớn, nhiều nước phát triển, học giỏi Toán như Trung Quốc, Singapore, Hong Kong tham gia và tổ chức chuyên nghiệp.

Trước khi đăng ký, mình thường vào fanpage và website của BTC quốc tế để xem hình ảnh phòng thi, lễ trao giải, quy mô thí sinh… để đánh giá mức độ chuyên nghiệp, tránh những kỳ thi tổ chức kiểu “hội chợ”.

2.5. Yếu tố tài chính và định hướng dài hạn.

Đi các nước gần như Singapore, Thái Lan, Malaysia sẽ được miễn visa và chi phí hợp lý hơn nhiều so với Mỹ hay Úc – đôi khi vé máy bay cho 2 mẹ con đã bằng chi phí cho cả nhà đi Thái Lan. Nếu gia đình đã có định hướng du học, mình khuyên nên ưu tiên tham gia các kỳ thi tổ chức tại quốc gia đó để con làm quen từ sớm.

Cá nhân mình đánh giá, trong các kỳ thi Thảo Nhi đã tham gia thì SIMOC là kỳ thi hay và khó đạt huy chương nhất, đặc biệt ở phần thi cá nhân, còn ở phần thi đồng đội muốn có huy chương thì ngoài kiến thức Toán, các con còn phải giao tiếp tốt với nhau bằng tiếng Anh.

Tóm lại, chọn kỳ thi không phải là chọn cái “nổi tiếng nhất”, “đông nhất” mà là chọn cái phù hợp nhất với con và với gia đình.

Đây là phần mà rất nhiều bố mẹ hỏi mình: có cho con đi học thêm Toán, tiếng Anh hay ôn luyện trước các kỳ thi ở đâu không?

Thực tế là khi các con còn học hệ Cambridge, gia đình mình gần như không cho đi học thêm hai môn này. Chủ yếu các con tự học qua app, sách, hoặc bố mẹ kèm trực tiếp tại nhà theo tài liệu mà ban tổ chức đã cung cấp hoặc luyện làm đề các năm trước cho thành thạo dạng bài. Chỉ trong một số trường hợp như bố mẹ bận hoặc kỳ thi yêu cầu bắt buộc thì mình mới đăng ký các khoá ôn luyện ngắn.

Cách này có ưu điểm là rất chủ động về thời gian và sát sao với từng bạn, nhưng cũng phải nói thật là… mỗi mùa ôn thi xong thì tình cảm bố mẹ – con cũng “sứt mẻ” đi không ít. Không khí trong nhà đôi lúc cũng khá căng thẳng, nên không phải gia đình nào cũng phù hợp với cách này.

Một nguyên tắc mà nhà mình luôn giữ là: luôn hỏi ý kiến con trước khi đăng ký bất kỳ kỳ thi nào. Vì khi đã tham gia, con không chỉ có quyền lợi mà còn phải có trách nhiệm.

Quyền lợi thì luôn được các ông bà nội, ngoại treo thưởng rõ ràng và thực hiện đầy đủ: nếu đạt huy chương vàng-bạc-đông quốc gia được thưởng 300k-200k-100k, vòng quốc tế là 500k-300k-200k… Còn nếu đặt mục tiêu khó thì sẽ được phần thưởng “giá trị” hơn từ bố mẹ – có lần bố Thảo Nhi đã bị mất 1 cái Iphone ngay trên đất Thái Lan vì con được HCV và cup (những thành tích mà bố mẹ chẳng bao giờ tin là con làm được).

Nhưng đi kèm với đó là nghĩa vụ. Nếu không đạt huy chương ở vòng quốc gia thì các con phải tự đóng lệ phí thi. Còn nếu đi thi quốc tế mà không có huy chương mang về thì phải tự chịu chi phí máy bay, ăn ở của mình.

Chính vì có cả “thưởng” lẫn “trách nhiệm” như vậy nên các con sẽ cân nhắc rất kỹ trước khi chọn kỳ thi, và khi đã quyết định tham gia thì cũng học hành nghiêm túc, có mục tiêu rõ ràng hơn.

(Bạn nào muốn đọc chi tiết từng kỳ thi thì xem link dưới comment nhé)

4.1. CIMO – Mỹ (7/2022)

Đây là kỳ thi để lại nhiều cảm xúc nhất với gia đình mình, không chỉ vì là lần đầu đi Mỹ mà còn vì đây là cuộc thi Thảo Nhi đạt thành tích cao nhất và mang về chiếc Ipad mà đến giờ con vẫn dùng.

Đề thi của CIMO thiên về tính ứng dụng, không đánh đố, yêu cầu các con hiểu bản chất hơn là mẹo làm bài. Tổ chức khá chuyên nghiệp, thi tại trường đại học Columbia, được đi thăm quan các bảo tàng toán học tại Mỹ nên cảm giác rất “academic”. Tuy nhiên, điểm trừ lớn nhất là visa Mỹ khá khó và chi phí cao nhất trong các chuyến mình đã đi.

Với mình, đây là kỳ thi “đắt nhưng đáng” nếu gia đình xác định cho con trải nghiệm môi trường quốc tế thực sự.

4.2. TIMO – Thái Lan (2/2025)

TIMO là một trong những kỳ thi đông thi sính, đặc biệt là năm nào đoàn Việt Nam cũng có vài trăm thí sinh tham gia. Đề thi thường theo cấu trúc chuẩn các năm, có dạng đề mẫu để ôn trước như logic, đại số, hình học… nên phù hợp với các bạn mới bắt đầu. Chi phí đi Thái Lan cũng khá hợp lý, không cần visa nên thủ tục đơn giản.

Đây là kỳ thi rất phù hợp để làm “bước đệm” cho các con lần đầu thi quốc tế, vừa sức và dễ tạo động lực ban đầu.

4.3. SIMOC – Singapore (7/2025)

SIMOC là kỳ thi mình đánh giá cao nhất về uy tín, tầm ảnh hưởng với hơn 2.400 thí sinh tham gia đến từ gần 40 quốc gia. Không chỉ có thi cá nhân mà còn có thi đồng đội, game, hoạt động tương tác… 100% bằng tiếng Anh. Chính vì vậy, ngoài Toán, các con còn phải có kỹ năng giao tiếp, teamwork và phản xạ tốt. Đổi lại, áp lực cao, đề khó và chi phí cũng không nhỏ.

Đây không phải kỳ thi cho người mới, mà là sân chơi giúp con nâng cao trình độ nếu đã có nền tảng bền vững

4.4. HKIMO – Hong Kong (8/2025)

HKIMO có cấu trúc gần giống TIMO vì cùng hệ tổ chức, nên nếu đã thi TIMO rồi thì gần như không cần ôn lại nhiều. Đề thi vẫn theo format quen thuộc, mức độ trung bình, phù hợp để “upgrade huy chương”.

Điểm khác biệt là tổ chức tại Hong Kong nên chi phí cao hơn và cần visa. Phù hợp với các bạn đã có nền tảng và muốn nâng level sau khi thi TIMO.

4.5. IMEC – Úc (4/2026)

IMEC là kỳ thi khá “nhẹ nhàng” so với các kỳ khác. Đề không quá khó, tỷ lệ có huy chương cao, và đặc biệt là thi cùng lúc 3 môn: Toán – Tiếng Anh – Khoa học trong một buổi.

Ưu điểm là tạo động lực tốt cho các con, không áp lực, lại có nhiều phần thưởng hấp dẫn. Tuy nhiên, số lượng thí sinh ít, mức độ cạnh tranh không cao bằng các kỳ thi khác và visa Úc cũng là một rào cản với nhiều gia đình.

Không phải kỳ thi khó, nhưng là kỳ thi rất “đáng trải nghiệm” nếu mục tiêu là tạo hứng thú và động lực cho con.

Tổng kết lại:

– Mới bắt đầu → nên đi TIMO / HKIMO

– Muốn nâng level → đăng ký cho con tham gia SIMOC

– Muốn thi cả 3 môn Toán, tiếng Anh, Khoa học → thì nên đi Úc

– Có tài chính + định hướng con du học Mỹ → thì nên đi CIMO

Mỗi đứa trẻ có một hành trình riêng, không có một công thức chung cho tất cả. Thay vì hỏi “kỳ thi nào tốt nhất”, bố mẹ hãy nghiên cứu xem kỳ thi nào thực sự phù hợp với con mình. Vì đến cuối cùng, điều quan trọng không nằm ở tấm huy chương, mà là những gì con mang theo sau mỗi chuyến đi – sự tự tin, khả năng thích nghi và trải nghiệm được bước ra thế giới.

Nguồn: https://www.facebook.com/share/p/1dLdxcTxdw/